Copyright © 2018-2026 Ugshil.mn
All Rights Reserved.
Хувилбар 2.5
All Rights Reserved.
Хувилбар 2.5
Цэрэннийн Хэнмэдэх
Цэрэнгийн Хэнмэдэхийн мөлүүчихтэй ембүү хүрэн гүү
Төв Сэргэлэн| Үүлдэр | Монгол |
|---|---|
| Төрсөн огноо | |
| Төрсөн нутаг | Төв Сэргэлэн |
| Бүртгэлийн дугаар | |
| Микрочип | |
| Тамга | Алхан дэвсгэртэй сар |
| Зүс | Хамар цагаан сартай хүрэн |
| Эзэмшигч | Цэрэнгийн Хэнмэдах |
| Үржүүлэгч | Цэрэннийн Хэнмэдэх |
| Бүртгэгдсэн | 2026.02.10 |
| “Царцаа” хэмээх Дэндэвийн Дашням 1905 оны могой жил мэндэлсэн энэ хүн эрдэм төгс дэндүү сайн уяач байжээ. Өлгөр хээр, салхин зээрд зэрэг олон хурдан хүлгүүд нь түүнийг алдаршуулсан бөгөөд өөрийн төрсөн дүү Д.Ёндонжамцтайгаа нийлээд улсын наадмаас 3 түрүү 18 айраг авчээ. Одоогоор бол МУ-н тод манлай уяачийг болзолыг хангасан нэгэн юм. Балир, Онгон, Зараагын зүлэгтээр буруу гуяндаа дээшээ харсан саран тамгатай олон адуу бэлчдэг байсан нь Дэндэвийн Дашнямын адуун сүрэг байлаа. 1940-д оны дунд үед Баянцагааны хурдан хул азаргатай Өлзий өвгөний хүү Жуужаагаас буйлан тамгатай саарал үрээ авч азарга тавьжээ. Үүний анхны төл хязаалан саарал үрээ 1947 оны АХ-н 26 жилийн ойгоор хязаалан улсад түрүүлж, шүдлэн саарал үрээ 4-т хурдлан их уяачийн гараагаа эхлүүлсэн гэдэг. Мөн Жуужаагаас алтан бөгжөөр хамар цагаан хүрэн даага авч АХ-н 52 жилийн ойгоор мөн түрүүлгэсэн нь Д.Дашнямын “Хумбага” хүрэн хэмээх цуут азарга гарч ирсэн нь энэ юм. Тэр жил мөн соёолон хонгор морио улсад айрагдуулаад нутаг буцсан юм. Д.Дашням 1969 онд хурдан адууны өлгий нутаг болох Хэнтийн аймгийн Галшар сумыг зорьж гэнэ. Ийнхүү Галшар сумын уяач Насан-Очир гэдэг хүнээс зөв тал руугаа дэлтэй, уртлагдуухан биетэй, аман хүзүү өргөн, хамрын нүх томтой онцгой сайхан янцгаадаг улаан хээр соёолон азаргыг эхтэй нь авч, мөн төрсөн дүү нь зээрд унага дагаж ирсэн байна. Дээрх хээр азарга өөрөө хурдлахаас гадна үр төлүүд нь Баянцагаан сум, Дундговь аймгийн Дэрэн, Цагаандэлгэр, Сайнцагаан, Хулд зэрэг олон сумдад хурд тарьж Баянцагааны нэгэн томоохон угшлыг бий болгожээ. 1970 оны АХ-н 49 жилийн ойгоор хээр азарга Говь-Угтаалын О.Шаравжамцийн хүрэн азарганы ард аман хүзүүдэж хурдан адуу болохоо батлав. 1971 онд 7 настай азарга өнжөөд, 1972 онд 8 настай азарга мөн аман хүзүүдэхэд Төв аймгийн Алтанбулаг сумын Ж.Содномпилын алаг азарга түрүүлж байжээ. 1973 онд Төв аймгийн 50 жилийн ойд 13-т, 1974 онд Баянцагаан сумын 50 жилийн ойд дахин аман хүзүүдэхэд алдарт Бүүвэйн Банзрагчийн “Толбот” бор азарга түрүүлж байж. 1975 онд улсын наадамд 4-т давхисанаар нийтдээ төрийн наадамд 2 аман хүзүүдэж 1 айрагдсан байна. “Өлгөр хээр” азаргаа авчирсан жилээ Хөнхөр хэмээх Ю.Батбуянд “Би хэдэн хүүхдээ бүтэн амьдралтай байлгах ганц үрээтэй ирсэндээ” гэж азаргаа магтаж байсан гэдэг. Түүнийг Хан Богдын ар Хатан Туулын хөвөөнд олонд таниулсан бас нэгэн задарсан хурдан хүлэг бол “Салхин” зээрд гэж хүлэг байжээ. Эцэг, эх талаасаа олон хурдны угшил бүрдэж гарсан зээрд унагыг Төв аймгийн Баян-Өнжүүл сумын уугуул Цэндийн Цэрэнпунцаг гэдэг хүн үзээд “Царцаа”-гын адуунд цөөхөн төрсөн амьтан байна гэж байсан гэдэг. Энэ бол 1961 он. Даага, шүдлэн уяагдаагүй бөгөөд битүү морин хязаалан уяагдаж ирээд улсын наадмын 43 жилийн ойд шууд түрүүлсэн юм. Хойтон жил нь соёолон морь дэндүү хурдан байсан ч уралдаж яваад сүүлэнд нь төмөр утас орооцолдоод Айдсын даваан дээр барьж авч салгаад тавихад айргийн 5-д хурдалжээ. 1969 онд МУ-н Манлай уяач Г.Сундуйн хурдан шарга морьтой холбож ирээд аман хүзүүдэж байжээ. Энэ жил зээрд морийг түрүүлсэн ч гэж үздэг бөгөөд 2 хурдан хүлэгт түрүү морины үнэмлэх гардуулан өгсөн байдаг аа. Энэ хүн хурдан хүлгийг сайн уяахаас гадна морь шинжих эрдэм төгс, сайн муу уяатай морийг ялгаж салгадаг авьяастай нэгэн байв. 1971 онд Сүхбаатар аймгийн Сүхбаатар сумын алдарт хурдан хүлэг “Нийгмийн” хонгор морь төрийн наадамд уралдахаар зохин ирэхэд үзэх гэж хэдэн уяачид очжээ. Уяан дээр нь очоод “Сайн морь байна, муухан уяатай юм 50 дотор орохгүй байх” гэж. Энэ үгийг дуулсан Тод манлай уяач Д.Даваахүү “60 гарсан өвгөн мэдэмхийрч байна даа, хурдтай газар 20 гаран түрүүлсэн морь” гэж бодож байжээ. Ингээд улс хувьсгалын 50 жилийн ойн наадамд алдарт “Нийгмийн” хонгор морь 70 гаргаж орсон гэдэг. Энэ гайхамшигт эрдэм төгс, авьяас билигт уяачийн үр хойч болсон хүүхдүүд нь төрөлх нутагтаа аж төрөн амьдарч хурдан хүлэг морьдоо уяж сойн уралдуулсаар байна. | |
Сэтгэгдэл бичих
Та сэтгэгдэл бичихийн тулд эхлээд нэвтэрч орно уу.